Nghị Định 254/2026/NĐ-CP Và Thông Tư 91/2026/TT-BTC: 6 Điểm Mới Về Hóa Đơn Điện Tử
Vì sao đợt cập nhật này quan trọng với kế toán
Giữa tháng 7/2026, Cục Thuế đã ban hành Công văn số 4831/CT-CS giới thiệu những nội dung mới của Nghị định số 254/2026/NĐ-CP (quy định chi tiết thi hành Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử) và Thông tư số 91/2026/TT-BTC (hướng dẫn chi tiết Nghị định 254). Đây là bộ văn bản thay thế phần lớn nội dung của Nghị định 123/2020/NĐ-CP quen thuộc trước đây, nên gần như toàn bộ quy trình xuất hóa đơn, xử lý sai sót, đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử... đều có điểm cần cập nhật lại.
Với người mới làm kế toán, không cần nhớ hết 45 điều của Nghị định. Bài viết này tóm lại 6 điểm thực sự ảnh hưởng đến công việc hàng ngày: xuất hóa đơn, ghi sổ, kê khai thuế.
1. Thêm đối tượng bắt buộc dùng hóa đơn điện tử
Nghị định 254/2026/NĐ-CP bổ sung nhóm doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, tài sản mã hóa, dịch vụ hỗ trợ giao dịch trên sàn giao dịch các-bon vào diện phải dùng hóa đơn điện tử không có mã của cơ quan thuế.
Đáng chú ý hơn với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ: hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, hoặc có bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế. Nếu đơn vị nào đang tư vấn cho khách hàng là hộ kinh doanh, đây là mốc doanh thu cần rà soát ngay.
Một điểm giúp giảm việc trùng lặp thủ tục: tổ chức, hộ kinh doanh đã đăng ký hóa đơn điện tử có mã hoặc không có mã thì không bắt buộc phải đăng ký thêm hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền.
2. Bổ sung các trường hợp không phải lập hóa đơn điện tử
Đây là điểm kế toán hay bị hỏi nhất: "khoản thu này có phải xuất hóa đơn không?". Nghị định bổ sung hẳn Điều 7 liệt kê các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử, gồm:
- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng hóa, dịch vụ thuộc diện lập bảng kê thu mua theo quy định.
- Cá nhân có thu nhập từ cho thuê bất động sản hoặc cung cấp sản phẩm, dịch vụ nội dung số cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài.
- Đại lý xổ số, đại lý bảo hiểm, đại lý bán hàng đa cấp đã được doanh nghiệp khấu trừ thuế.
- Các khoản thu từ hoạt động tái bảo hiểm, hoạt động tài chính, bán nợ, giao dịch ngoại tệ.
- Góp vốn bằng tài sản, điều chuyển tài sản nội bộ, cho mượn máy móc thiết bị phục vụ gia công.
Ngoài ra, khoản tiền đặt cọc để bảo đảm thực hiện hợp đồng cung cấp dịch vụ theo Bộ luật Dân sự cũng không phải lập hóa đơn tại thời điểm nhận cọc.
3. Thời điểm lập hóa đơn cho các dịch vụ đặc thù
Với các loại hình cần đối soát dữ liệu như dịch vụ công nghệ số, nền tảng số, bảo hiểm, quảng cáo điện tử, vận tải hành khách, tài sản mã hóa, giao dịch trên sàn các-bon..., Nghị định bổ sung riêng thời điểm lập hóa đơn cho từng loại, thay vì áp dụng chung một nguyên tắc "giao hàng xong là xuất hóa đơn" như trước.
Một tình huống thực tế được quy định rõ: nếu người bán không có phần mềm lập hóa đơn tự động và bán hàng trong ca đêm, được lập hóa đơn chậm nhất vào ngày làm việc tiếp theo, thay vì bị coi là xuất hóa đơn sai thời điểm.
4. Nội dung hóa đơn có thêm quy định chi tiết
Nghị định bổ sung, làm rõ thêm về: thông tin người bán/người mua, tên hàng hóa dịch vụ, hóa đơn bán cho người tiêu dùng cuối, hóa đơn điện tử ủy nhiệm, hóa đơn bán đấu giá tài sản, cách thể hiện biển số phương tiện với dịch vụ vận tải, và chữ ký điện tử của nhà cung cấp nước ngoài.
Ngoài ra, Nghị định khuyến khích (không bắt buộc) hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thể hiện thông tin nhóm ngành nghề tương ứng với hàng hóa, dịch vụ trên dữ liệu hóa đơn gửi cơ quan thuế — chi tiết này giúp cơ quan thuế phân tích rủi ro theo ngành chính xác hơn, nên nhiều khả năng sẽ dần trở thành thông lệ bắt buộc trong tương lai.
5. Cơ chế khen thưởng người tiêu dùng tố giác hành vi không xuất hóa đơn
Đây là điểm mới đáng lưu ý cho bộ phận bán hàng, không chỉ riêng kế toán: người tiêu dùng cung cấp thông tin trung thực, chính xác, kịp thời về hành vi không lập và giao hóa đơn, nếu cơ quan thuế đủ căn cứ xử phạt vi phạm hành chính, người tố giác sẽ được xem xét khen thưởng. Cơ chế này gắn với chương trình "Hóa đơn may mắn" được Thông tư 91/2026/TT-BTC tiếp tục triển khai hằng tháng và cuối năm, nhằm khuyến khích người mua chủ động lấy hóa đơn.
Với doanh nghiệp bán lẻ, đây là lý do nên rà soát lại quy trình xuất hóa đơn tại điểm bán để tránh rủi ro bị khách hàng phản ánh.
6. Thông tư 91/2026/TT-BTC hướng dẫn triển khai cụ thể
Thông tư gồm 5 chương, 25 điều, 5 phụ lục, hướng dẫn chi tiết: đăng ký và thay đổi nội dung đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử; tiêu chí xác định người nộp thuế rủi ro cao; các trường hợp ngừng, tạm ngừng sử dụng hóa đơn điện tử; ủy nhiệm lập hóa đơn; xử lý hóa đơn, chứng từ điện tử đã lập; và quy định về cấp hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh.
Trình tự đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử từ 1/7/2026 cũng bổ sung thêm bước đối chiếu thông tin với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, xác thực qua email hoặc số điện thoại, và có thể áp dụng công nghệ sinh trắc học khi đăng ký — kế toán phụ trách thủ tục đăng ký ban đầu cho doanh nghiệp mới nên chuẩn bị sẵn các thông tin này để tránh mất thời gian bổ sung hồ sơ.
Doanh nghiệp cần làm gì ngay
Ba việc nên làm trong tháng này: thứ nhất, rà soát xem doanh nghiệp/khách hàng có thuộc nhóm mới phải bắt buộc dùng hóa đơn điện tử theo ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng/năm hay không. Thứ hai, cập nhật lại quy trình xuất hóa đơn cho các dịch vụ đặc thù (nền tảng số, bảo hiểm, vận tải...) theo thời điểm lập hóa đơn mới. Thứ ba, liên hệ nhà cung cấp phần mềm hóa đơn điện tử để xác nhận hệ thống đã cập nhật theo Thông tư 91/2026/TT-BTC, tránh trường hợp phần mềm cũ xuất hóa đơn sai định dạng dữ liệu gửi cơ quan thuế.
Quy định về hóa đơn điện tử thường thay đổi theo hướng chi tiết hóa dần từng tình huống thực tế, nên việc cập nhật văn bản mới không phải để "học thuộc" mà để biết chỗ nào cần tra cứu khi gặp nghiệp vụ phát sinh. Anh/chị kế toán mới vào nghề nên lưu lại Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC làm tài liệu tra cứu thường trực.