Nghị định 372/2026: Mã UID Trên Hóa Đơn và 3 Công Văn Thuế Mới

Cuối tháng 9/2026 có một văn bản mà kế toán doanh nghiệp sản xuất, thương mại nên đọc sớm: Nghị định 372/2026/NĐ-CP về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Điểm đáng chú ý với kế toán là mã UID sẽ được liên kết với hóa đơn điện tử. Cùng thời gian, Cục Thuế ban hành 3 công văn về khai bổ sung khi khấu trừ GTGT đầu vào sai sót, phạm vi ưu đãi TNDN và tờ khai cho hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử.

Bảng tổng hợp văn bản mới (25/9 – 29/9/2026)

Nghị định 372/2026: mã UID và hóa đơn điện tử

Nghị định lập Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa do Bộ Công an vận hành trên nền tảng chuỗi khối (blockchain), ứng dụng tên VnUID. Hiệu lực từ 01/01/2027.

• Mã UID là đường dẫn số theo chuẩn GS1, tạo tự động và miễn phí, gắn cho từng sản phẩm hoặc từng lô/mẻ. Mã GTIN là thành phần căn cứ; sản phẩm chưa có GTIN phải đăng ký mã số mã vạch trước.
• Hàng rủi ro cao: bắt buộc định danh, truy xuất theo danh mục và lộ trình do Bộ quản lý ngành ban hành. Hàng rủi ro trung bình, thấp và hàng xuất khẩu: tự nguyện.
• Dữ liệu chủ gồm tên sản phẩm, mã số thuế, địa chỉ, mã ngành sản phẩm, mã HS, xuất xứ, nhãn hiệu, số lô/mẻ, hạn dùng, tiêu chuẩn áp dụng.
• Xuất hóa đơn và thời điểm thông quan là sự kiện trọng yếu phải ghi nhận. Bộ Tài chính sẽ hướng dẫn thể hiện mã UID trên hóa đơn điện tử và đồng bộ dữ liệu hóa đơn phục vụ quản lý thuế.

Hiểu đơn giản: sau này cơ quan quản lý có thể đối chiếu dòng hàng trên hóa đơn với dữ liệu sản phẩm thật. Tên hàng, mã hàng trên phần mềm kế toán cần khớp với dữ liệu chủ.

3 công văn Cục Thuế đáng chú ý

CV 7118/CT-QLNT – Khấu trừ GTGT đầu vào bị sai, sót

Khấu trừ đầu vào sai, sót áp dụng điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15 và khoản 6 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Việc khai bổ sung theo khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, Điều 12 Nghị định 252/2026/NĐ-CP và khoản 3 Điều 17, Phụ lục II Thông tư 89/2026/TT-BTC.

CV 7163/CT-QLNT – Phạm vi ưu đãi TNDN

Quảng cáo trên YouTube của một đài phát thanh – truyền hình tỉnh không phải hoạt động xuất bản báo chí trên không gian mạng, nên không được ưu đãi thuế TNDN theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Bài học: ưu đãi chỉ áp cho đúng hoạt động được ưu đãi, thu nhập khác phải tách riêng.

CV 7129/CT-QLNT – Hộ kinh doanh trên sàn TMĐT

Tờ khai mẫu 01/CNKD-NCCNN-TMĐT (Thông tư 89/2026/TT-BTC) đã bổ sung ngành nghề “Sản xuất, dịch vụ có gắn với hàng hóa” cho hộ, cá nhân bán hàng trên nền tảng thương mại điện tử.

Các văn bản khác cần biết

• Thông tư 142/2026/TT-BTC (hiệu lực 16/11/2026): sửa Thông tư 49/2015 và 191/2015 về thủ tục hải quan hàng gửi bưu chính, chuyển phát nhanh, điều chỉnh nhóm hàng trong định mức miễn thuế nhập khẩu.
• Thông tư 141/2026/TT-BTC: Phiếu học bổng tối đa 20 triệu đồng/học viên/năm cho khóa CEO, 30 triệu đồng cho Mini MBA; ngân sách hỗ trợ tối đa 30% học viên/khóa, không quá 10 người.
• Đã giới thiệu trước đó: Thông tư 137/2026/TT-BTC (chuẩn mực kiểm toán VSQM1, VSQM2, hiệu lực 01/01/2029) và Nghị định 371/2026/NĐ-CP (lao động Việt Nam làm cho tổ chức nước ngoài, hiệu lực 15/11/2026).

Ứng dụng thực tế: kế toán cần làm gì?

1. Lập danh sách sản phẩm (SKU): kiểm tra mã GTIN, số lô/mẻ, hạn dùng; phối hợp bộ phận QA, sản xuất chuẩn bị dữ liệu chủ trước 01/01/2027.
2. Chuẩn hóa danh mục hàng hóa trên phần mềm kế toán và hệ thống hóa đơn điện tử cho khớp tên hàng.
3. Rà soát hóa đơn đầu vào quý III/2026 bị sót hoặc kê khai sai, khai bổ sung đúng mẫu Thông tư 89/2026.
4. Kiểm tra các khoản thu nhập đang hưởng ưu đãi TNDN, bảo đảm đúng hoạt động và hạch toán riêng.
5. Báo bộ phận mua hàng, XNK về Thông tư 142/2026 nếu có hàng nhập qua chuyển phát nhanh.

Câu hỏi thường gặp

Nghị định 372/2026 có hiệu lực khi nào? Từ ngày 01/01/2027. Nghĩa vụ bắt buộc với hàng rủi ro cao còn phụ thuộc danh mục và lộ trình do từng Bộ ban hành.

Doanh nghiệp có mất phí tạo mã UID không? Không. Việc tạo mã UID và mã định danh phi tập trung (DID) là tự động, miễn phí. Dịch vụ xác thực dữ liệu công đoạn có thể thu giá dịch vụ theo quy định.

Hàng xuất khẩu có bắt buộc không? Không, áp dụng tự nguyện, trừ khi pháp luật chuyên ngành quy định khác.

Phát hiện hóa đơn đầu vào kê khai sót thì làm sao? Khai bổ sung theo Điều 12 Nghị định 252/2026/NĐ-CP và mẫu tại Thông tư 89/2026/TT-BTC, như hướng dẫn tại Công văn 7118/CT-QLNT.

Kết luận

Nghị định 372/2026 mở đường cho việc đối chiếu hóa đơn điện tử với dữ liệu sản phẩm thật từ 2027. Kế toán nên bắt đầu chuẩn hóa danh mục hàng hóa ngay từ bây giờ, đồng thời rà soát khấu trừ GTGT và ưu đãi TNDN trước kỳ quyết toán 2026.

Nguồn: tổng hợp từ bản tin và toàn văn văn bản trên Thư Viện Pháp Luật. Vui lòng đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.