Phân Biệt Khấu Hao TSCĐ Doanh Nghiệp (TT45) Và Hao Mòn Tài Sản Công (TT141/2025)

Giới thiệu

Từ đầu năm 2026, rất nhiều kế toán viên hoang mang khi nghe tin có "quy định khấu hao tài sản cố định mới" tại Thông tư 141/2025/TT-BTC. Một số bạn vội vàng nghĩ rằng doanh nghiệp mình cũng phải áp dụng thông tư này thay cho Thông tư 45/2013/TT-BTC quen thuộc. Đây là một nhầm lẫn khá phổ biến và có thể dẫn đến hạch toán sai, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí được trừ khi quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

Bài viết này sẽ giúp bạn phân biệt rạch ròi hai văn bản, xác định chính xác doanh nghiệp mình đang thuộc phạm vi điều chỉnh của thông tư nào, và tránh áp dụng nhầm khung thời gian, tỷ lệ khấu hao.

Vì sao dễ nhầm giữa hai văn bản

Ngày 31/12/2025, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 141/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ quản lý, tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định. Cái tên "tính hao mòn, khấu hao tài sản cố định" nghe rất giống với nội dung mà kế toán doanh nghiệp vẫn làm hàng năm, nên nhiều người mặc định đây là thông tư thay thế cho Thông tư 45/2013/TT-BTC.

Thực tế, phạm vi áp dụng của hai thông tư này khác nhau hoàn toàn:

Thông tư 45/2013/TT-BTC: áp dụng cho tài sản cố định của doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh.

Thông tư 141/2025/TT-BTC: áp dụng cho tài sản cố định tại cơ quan, tổ chức, đơn vị (khối hành chính sự nghiệp, cơ quan nhà nước) và tài sản cố định do Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý nhưng không tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Nói ngắn gọn: nếu công ty bạn là doanh nghiệp thông thường (TNHH, cổ phần, tư nhân, kể cả doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối nhưng tài sản đã được tính vào vốn), việc trích khấu hao tài sản cố định phục vụ sản xuất kinh doanh vẫn thực hiện theo Thông tư 45/2013/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung qua các năm) như trước đây. Thông tư 141/2025/TT-BTC không thay thế Thông tư 45.

Thông tư 45/2013/TT-BTC – nền tảng khấu hao TSCĐ áp dụng cho doanh nghiệp

Đây vẫn là căn cứ chính mà kế toán doanh nghiệp sử dụng trong năm 2026. Ba nguyên tắc cốt lõi cần nhớ:

Thứ nhất, tài sản cố định đủ điều kiện ghi nhận (giá trị từ 30 triệu đồng trở lên, thời gian sử dụng trên 1 năm, chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai) mới được trích khấu hao và tính vào chi phí được trừ.

Thứ hai, doanh nghiệp tự quyết định phương pháp khấu hao (đường thẳng, số dư giảm dần có điều chỉnh, hoặc theo sản lượng) và đăng ký với cơ quan thuế trước khi thực hiện, phải nhất quán trong suốt quá trình sử dụng tài sản trừ khi có lý do thay đổi hợp lý.

Thứ ba, khung thời gian trích khấu hao tối thiểu - tối đa theo từng nhóm tài sản (nhà cửa, vật kiến trúc; máy móc thiết bị; phương tiện vận tải; thiết bị văn phòng...) được quy định tại Phụ lục ban hành kèm Thông tư 45/2013/TT-BTC. Doanh nghiệp phải chọn thời gian khấu hao nằm trong khung này.

Thông tư 141/2025/TT-BTC – quy định mới về hao mòn, khấu hao tài sản công

Thông tư 141/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 23/2023/TT-BTC, có hiệu lực áp dụng từ năm 2026, với một số điểm đáng chú ý:

Về đối tượng: áp dụng cho tài sản cố định tại cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, tổ chức chính trị - xã hội, và phần tài sản cố định Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý nhưng không tính vào vốn của doanh nghiệp (ví dụ một số công trình hạ tầng, tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi).

Về thời điểm tính hao mòn: việc tính hao mòn tài sản cố định hiện có được thực hiện mỗi năm một lần vào tháng 12, trước khi khóa sổ kế toán - khác với cách trích khấu hao theo tháng mà doanh nghiệp vẫn quen làm.

Về nguyên tắc trích khấu hao: đối với phần tài sản cố định được giao cho doanh nghiệp sử dụng vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết, việc trích khấu hao áp dụng nguyên tắc tương tự như doanh nghiệp (tức vẫn dẫn chiếu về các quy định trích khấu hao TSCĐ dùng cho doanh nghiệp), nhưng chỉ tính từ ngày tài sản được đưa vào các mục đích đó và dừng lại ngay sau ngày kết thúc sử dụng.

Về tỷ lệ hao mòn: Phụ lục I của Thông tư 141/2025/TT-BTC quy định thời gian sử dụng và tỷ lệ hao mòn riêng cho tài sản cố định hữu hình khối hành chính sự nghiệp - ví dụ nhà cấp I là 80 năm (tỷ lệ 1,25%/năm), ô tô là 15 năm (tỷ lệ 6,67%/năm), máy vi tính, máy in là 7 năm (tỷ lệ 14,29%/năm). Đây là khung riêng, không dùng để tra cứu cho tài sản cố định của doanh nghiệp.

Bảng so sánh nhanh

Ứng dụng thực tế cho kế toán doanh nghiệp

Nếu bạn đang làm kế toán cho một công ty TNHH, công ty cổ phần tư nhân sản xuất, thương mại, dịch vụ thông thường, hãy yên tâm rằng cách tính khấu hao TSCĐ năm 2026 của bạn không thay đổi so với các năm trước - vẫn dựa trên Thông tư 45/2013/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung liên quan (không phải Thông tư 141/2025/TT-BTC).

Trường hợp duy nhất doanh nghiệp cần quan tâm đến Thông tư 141/2025/TT-BTC là khi công ty được Nhà nước giao quản lý, khai thác một số tài sản kết cấu hạ tầng (ví dụ công trình cấp nước, cảng, đường giao thông...) mà tài sản đó không được tính vào vốn của doanh nghiệp. Trong tình huống này, kế toán cần đọc kỹ Điều 11, Điều 12, Điều 15 của Thông tư 141/2025/TT-BTC để xác định đúng nguyên tắc và mốc thời gian trích khấu hao phần tài sản được giao.

Một lưu ý thực tế khác: khi kiểm tra thuế, nếu cán bộ thuế đối chiếu bảng tính khấu hao của doanh nghiệp, kế toán nên chủ động ghi rõ trong hồ sơ căn cứ pháp lý áp dụng là Thông tư 45/2013/TT-BTC (không nhắc đến Thông tư 141/2025/TT-BTC) để tránh bị hiểu nhầm là áp dụng sai văn bản.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối có phải áp dụng Thông tư 141/2025/TT-BTC không? Không, nếu tài sản đã được tính vào vốn của doanh nghiệp thì vẫn áp dụng quy định khấu hao dành cho doanh nghiệp theo Thông tư 45/2013/TT-BTC.

Thông tư 141/2025/TT-BTC có làm thay đổi mức khấu trừ chi phí khấu hao khi tính thuế TNDN của doanh nghiệp tư nhân không? Không, vì thông tư này không điều chỉnh đối tượng là doanh nghiệp thông thường.

Tôi nên tra khung thời gian khấu hao ở đâu cho đúng? Với tài sản cố định phục vụ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, tra tại Phụ lục ban hành kèm Thông tư 45/2013/TT-BTC (đã sửa đổi bởi Thông tư 147/2016/TT-BTC, Thông tư 28/2017/TT-BTC...). Không dùng Phụ lục I của Thông tư 141/2025/TT-BTC.

Kết luận

Hai chữ "khấu hao" và "hao mòn" nghe tương tự nhưng lại thuộc hai hệ thống văn bản pháp luật khác nhau, phục vụ hai nhóm đối tượng khác nhau. Kế toán doanh nghiệp cần nắm chắc: Thông tư 45/2013/TT-BTC vẫn là căn cứ áp dụng cho tài sản cố định phục vụ sản xuất kinh doanh; Thông tư 141/2025/TT-BTC chỉ áp dụng cho tài sản công và một phần tài sản Nhà nước giao cho doanh nghiệp quản lý ngoài vốn doanh nghiệp. Việc phân biệt đúng ngay từ đầu sẽ giúp bạn tránh sai sót khi lập bảng khấu hao, xác định chi phí được trừ và bảo vệ được lập luận trước cơ quan thuế khi cần giải trình.