Thông Tư 32/2026/TT-BTC: Cách Tính Thuế GTGT, TNDN, TNCN Khi Giao Dịch Tài Sản Mã Hóa

Giới thiệu

Từ ngày 27/3/2026, Bộ Tài chính chính thức có văn bản hướng dẫn nghĩa vụ thuế đối với một loại tài sản mà trước đây kế toán và doanh nghiệp Việt Nam gần như "đứng ngoài cuộc" về mặt pháp lý: tài sản mã hóa (crypto). Thông tư 32/2026/TT-BTC ra đời trong bối cảnh thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam chính thức được thí điểm theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, kéo theo hàng loạt câu hỏi thực tế: doanh nghiệp có khoản đầu tư Bitcoin, Ethereum thì hạch toán thế nào, kê khai thuế ra sao, cá nhân giao dịch có phải tự quyết toán không?

Bài viết này tổng hợp lại đúng nội dung của Thông tư 32/2026/TT-BTC, đồng thời phân tích những điểm kế toán viên và chủ doanh nghiệp cần lưu ý ngay khi áp dụng.

1. Thông tư 32/2026/TT-BTC quy định gì?

Thông tư 32/2026/TT-BTC hướng dẫn ba sắc thuế áp dụng cho hoạt động giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa: thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Đây là văn bản hướng dẫn trực tiếp cho Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam — nghị quyết cho phép các sàn giao dịch được cấp phép chính thức hoạt động dưới sự giám sát của cơ quan quản lý.

Điểm mấu chốt cần nắm: nghĩa vụ thuế chỉ phát sinh khi giao dịch được thực hiện qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa được cấp phép theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP. Giao dịch ngoài hệ thống chính thức (ví dụ giao dịch trực tiếp qua các sàn quốc tế không phép, giao dịch P2P không qua tổ chức trung gian được cấp phép) không chỉ chưa có hướng dẫn thuế rõ ràng mà còn tiềm ẩn rủi ro bị xử lý hình sự theo quy định hiện hành.

2. Thuế giá trị gia tăng (GTGT)

Đây là điểm nhiều người nhầm lẫn nhất. Theo Thông tư 32/2026/TT-BTC:

• Hoạt động chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT.
• Các hoạt động khác liên quan đến tài sản mã hóa nhưng không phải chuyển nhượng/kinh doanh (ví dụ dịch vụ tư vấn, dịch vụ kỹ thuật liên quan) vẫn áp dụng theo quy định thông thường của pháp luật thuế GTGT.

Nói cách khác, bản thân việc "mua đi bán lại" tài sản mã hóa được xếp vào nhóm không chịu thuế GTGT, tương tự như logic áp dụng cho chuyển nhượng chứng khoán, chuyển nhượng vốn.

3. Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN)

Đối với tổ chức, Thông tư chia thành ba nhóm chủ thể, mỗi nhóm có cách tính khác nhau:

Nhóm 1 — Doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tài sản mã hóa: Nếu doanh nghiệp thành lập theo pháp luật Việt Nam có thu nhập từ chuyển nhượng tài sản mã hóa, khoản thu nhập này chịu thuế TNDN theo thuế suất phổ thông 20% (trừ trường hợp doanh nghiệp thuộc diện ưu đãi thuế theo khoản 2, khoản 3 Điều 10 Luật Thuế TNDN 2025). Thu nhập chịu thuế được xác định theo công thức quen thuộc:

Thu nhập chịu thuế = Giá bán – Giá mua – Chi phí liên quan có hóa đơn, chứng từ hợp lệ

Đây là điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý: chi phí chỉ được trừ khi có hóa đơn, chứng từ theo quy định — tức là không phải cứ chứng minh được có phát sinh chi phí là được trừ, mà phải đảm bảo tính hợp lệ của hồ sơ như mọi khoản chi phí khác trong quyết toán thuế TNDN.

Nhóm 2 — Doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa: Các tổ chức được cấp phép hoạt động như sàn giao dịch, tổ chức lưu ký, môi giới theo khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, có doanh thu từ phí dịch vụ, cũng chịu thuế TNDN 20% trên thu nhập từ hoạt động cung cấp dịch vụ này.

Nhóm 3 — Tổ chức nước ngoài giao dịch qua sàn trong nước: Nhà đầu tư là tổ chức nước ngoài thực hiện chuyển nhượng qua tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa tại Việt Nam nộp thuế theo tỷ lệ ấn định 0,1% trên doanh thu chuyển nhượng từng lần — tương tự cơ chế thuế nhà thầu nước ngoài áp dụng khấu trừ tại nguồn, giúp đơn giản hóa việc quản lý thu thuế với đối tượng khó kiểm soát trực tiếp.

4. Thuế thu nhập cá nhân (TNCN)

Với cá nhân, quy định đơn giản và thống nhất hơn: không phân biệt cá nhân cư trú hay không cư trú, khi chuyển nhượng tài sản mã hóa qua tổ chức cung cấp dịch vụ được cấp phép, cá nhân nộp thuế TNCN theo tỷ lệ 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần — tính trên toàn bộ giá trị giao dịch, không trừ giá vốn, tương tự cách tính thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng khoán hiện hành.

Về mặt thực hành, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa (sàn được cấp phép) có trách nhiệm khấu trừ, kê khai và nộp thay khoản thuế 0,1% này cho nhà đầu tư cá nhân tại thời điểm giao dịch, giúp cá nhân không phải tự quyết toán riêng cho từng lần mua bán.

5. Case minh họa

Để dễ hình dung, xét ví dụ một doanh nghiệp Việt Nam mua 1 tỷ đồng tài sản mã hóa qua sàn được cấp phép, sau đó bán ra thu về 1,3 tỷ đồng, chi phí giao dịch (phí sàn) có hóa đơn hợp lệ là 10 triệu đồng.

Nếu là cá nhân thực hiện giao dịch tương tự, thuế TNCN không tính theo lãi/lỗ mà tính trực tiếp trên giá bán: 1.300.000.000 × 0,1% = 1.300.000 đồng cho lần bán, và một khoản tương tự tính trên giá mua tại thời điểm mua (nếu giao dịch mua cũng qua sàn và phát sinh nghĩa vụ khấu trừ theo hướng dẫn của sàn).

6. Những điều kế toán, doanh nghiệp cần chuẩn bị ngay

Thứ nhất, chỉ giao dịch qua tổ chức được cấp phép. Đây là điều kiện tiên quyết để được áp dụng chính sách thuế rõ ràng nêu trên. Giao dịch ngoài hệ thống chính thức không có căn cứ thuế minh bạch và có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Thứ hai, lưu trữ đầy đủ chứng từ giao dịch. Vì chi phí liên quan đến chuyển nhượng chỉ được trừ khi có hóa đơn, chứng từ hợp lệ, doanh nghiệp cần yêu cầu sàn giao dịch xuất hóa đơn, sao kê giao dịch đầy đủ ngay từ đầu, tránh tình trạng đến kỳ quyết toán mới đi tìm chứng từ.

Thứ ba, phân loại rõ tài sản mã hóa trên sổ sách kế toán. Hiện chưa có chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) riêng cho tài sản mã hóa, doanh nghiệp cần bàn bạc với đơn vị kiểm toán/tư vấn về cách ghi nhận phù hợp (là hàng tồn kho, tài sản tài chính, hay tài sản vô hình) tùy theo mục đích nắm giữ, đồng thời theo dõi song song để phục vụ kê khai thuế đúng theo hướng dẫn tại Thông tư 32/2026/TT-BTC.

Thứ tư, cá nhân là người lao động, cổ đông trong doanh nghiệp cần được thông báo về nghĩa vụ khấu trừ 0,1%. Nếu doanh nghiệp có chương trình thưởng bằng tài sản mã hóa hoặc nhân sự tự giao dịch liên quan đến hoạt động kinh doanh, bộ phận kế toán nên nắm quy định để tư vấn nội bộ, tránh phát sinh tranh chấp về nghĩa vụ thuế sau này.

Kết luận

Thông tư 32/2026/TT-BTC lấp một khoảng trống pháp lý quan trọng, giúp cả doanh nghiệp lẫn cá nhân có căn cứ rõ ràng khi tham gia thị trường tài sản mã hóa được thí điểm chính thức tại Việt Nam. Nguyên tắc xuyên suốt là: giao dịch qua kênh được cấp phép sẽ có nghĩa vụ thuế minh bạch (GTGT được miễn, TNDN 20% trên phần chênh lệch có chứng từ, TNCN/thuế nhà thầu 0,1% trên giá trị từng lần); ngược lại, giao dịch ngoài hệ thống chính thức vừa không có cơ sở tính thuế rõ ràng, vừa tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao hơn. Với kế toán viên, đây là thời điểm cần chủ động cập nhật quy trình ghi nhận và lưu trữ chứng từ cho loại tài sản mới này, thay vì đợi đến khi phát sinh giao dịch thực tế mới tìm hiểu.