Hộ Kinh Doanh Bỏ Thuế Khoán Từ 2026: Cách Tính Thuế GTGT, TNCN Mới Nhất
Giới thiệu
Từ ngày 01/01/2026, một trong những thay đổi lớn nhất của ngành thuế nhiều năm qua chính thức có hiệu lực: xóa bỏ thuế khoán và lệ phí môn bài đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Đây là nội dung được quy định tại Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15, đánh dấu bước chuyển từ cơ chế "khoán mức thuế cố định" sang cơ chế tự kê khai, tự tính, tự nộp thuế — giống như cách doanh nghiệp vẫn đang làm.
Với hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước, đây không chỉ là thay đổi về con số phải nộp, mà còn là thay đổi về tư duy quản lý: từ chỗ "cơ quan thuế ấn định mức khoán rồi mình nộp" sang chỗ "mình phải tự ghi chép, tự tính, tự chịu trách nhiệm về số liệu kê khai". Bài viết này giúp bạn — dù là chủ hộ kinh doanh, kế toán mới vào nghề hay người đang tìm hiểu về thuế — nắm được bức tranh tổng thể và cách tính thuế cụ thể theo quy định mới.
Vì sao bỏ thuế khoán?
Trước 2026, phần lớn hộ kinh doanh cá thể nộp thuế theo phương pháp khoán: cơ quan thuế ước tính doanh thu và ấn định một mức thuế cố định hàng năm, hộ kinh doanh cứ theo đó mà nộp, không cần sổ sách phức tạp. Cách làm này đơn giản nhưng có nhiều hạn chế: mức khoán nhiều khi không phản ánh đúng doanh thu thực tế, khó minh bạch, khó liên thông dữ liệu với hóa đơn điện tử, và tạo ra sự thiếu công bằng giữa hộ kinh doanh với doanh nghiệp (vốn phải kê khai đầy đủ).
Nghị quyết 198/2025/QH15 xóa bỏ cơ chế khoán, đồng thời bỏ luôn lệ phí môn bài — khoản phí mà trước đây hộ kinh doanh phải nộp đầu năm dựa trên mức doanh thu. Thay vào đó, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chỉ còn thực hiện nghĩa vụ với hai sắc thuế: thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN), theo phương thức kê khai.
Ngưỡng doanh thu miễn thuế: nâng lên 1 tỷ đồng/năm
Đây là điểm mà hộ kinh doanh quan tâm nhất. Theo Luật Thuế TNCN và Luật Thuế GTGT (sửa đổi) áp dụng từ 2026, mức doanh thu không phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN của hộ, cá nhân kinh doanh được điều chỉnh tăng lên 1 tỷ đồng/năm (trước đây là 100-200 triệu đồng/năm tùy giai đoạn). Đây là mức tăng rất đáng kể, giúp phần lớn hộ kinh doanh nhỏ, lẻ (quán ăn nhỏ, tiệm tạp hóa, bán hàng online quy mô nhỏ...) không phải nộp hai loại thuế này nếu doanh thu năm không vượt ngưỡng.
Tuy vậy, "miễn thuế" không có nghĩa là "miễn nghĩa vụ kê khai". Hộ kinh doanh dưới ngưỡng vẫn phải thông báo doanh thu với cơ quan thuế (qua mẫu 01/TKN-CNKD) để cơ quan thuế xác nhận thuộc diện miễn, tránh bị truy thu sau này nếu doanh thu thực tế vượt ngưỡng mà không khai báo.
Cách tính thuế theo 4 nhóm doanh thu
Từ 2026, hộ kinh doanh được phân theo 4 nhóm doanh thu, mỗi nhóm có yêu cầu khác nhau về sổ sách, hóa đơn và tần suất kê khai:
Nhóm 1 — Doanh thu ≤ 1 tỷ đồng/năm (quy mô nhỏ): Miễn thuế GTGT và thuế TNCN. Ghi chép đơn giản theo mẫu Sổ S1a-HKD, không bắt buộc dùng hóa đơn điện tử, kê khai 1 lần/năm (hạn 31/1 năm sau), hoặc 2 lần/năm nếu là hộ mới thành lập.
Nhóm 2 — Doanh thu trên 1 đến 3 tỷ đồng/năm (quy mô trung bình): Bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử, kê khai theo quý. Thuế GTGT tính theo tỷ lệ % trên doanh thu; thuế TNCN có thể chọn một trong hai cách — (1) (Doanh thu − ngưỡng miễn thuế) × tỷ lệ thuế TNCN theo ngành nghề, hoặc (2) (Doanh thu − chi phí hợp lý) × thuế suất 15%.
Nhóm 3 — Doanh thu trên 3 đến 50 tỷ đồng/năm: Bắt buộc hóa đơn điện tử, kê khai theo quý, sổ sách ở mức trung bình (S2b, S2c, S2d, S2e, S3a). Thuế TNCN tính theo lợi nhuận (doanh thu trừ chi phí) với thuế suất 17%.
Nhóm 4 — Doanh thu trên 50 tỷ đồng/năm: Áp dụng gần như đầy đủ chế độ kế toán như doanh nghiệp — sổ nhật ký, sổ cái, sổ chi tiết, bảng cân đối số phát sinh, báo cáo tài chính; kê khai theo tháng; thuế TNCN tính theo lợi nhuận với thuế suất 20%.
Tỷ lệ tính thuế GTGT và TNCN theo ngành nghề (nhóm 2)
Với hộ kinh doanh thuộc nhóm doanh thu 1-3 tỷ đồng áp dụng cách tính theo tỷ lệ % trên doanh thu, tỷ lệ cụ thể theo từng nhóm ngành nghề như sau (một số ngành phổ biến):
| Nhóm ngành nghề | Tỷ lệ % tính thuế GTGT | Thuế suất thuế TNCN |
|---|---|---|
| Phân phối, cung cấp hàng hóa | 1% | 0,5% |
| Dịch vụ, xây dựng không bao thầu nguyên vật liệu | 5% | 2% |
Ngoài ra còn các nhóm khác như sản xuất, vận tải, dịch vụ có gắn hàng hóa, cho thuê tài sản... mỗi nhóm có tỷ lệ riêng theo văn bản hướng dẫn. Việc xác định đúng nhóm ngành nghề rất quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế phải nộp — kế toán hoặc chủ hộ nên đối chiếu kỹ với danh mục ngành nghề trong văn bản hướng dẫn thi hành trước khi kê khai.
Ví dụ minh họa đơn giản
Một hộ kinh doanh bán lẻ tạp hóa (nhóm phân phối, cung cấp hàng hóa) có doanh thu năm 2 tỷ đồng, thuộc Nhóm 2:
- Thuế GTGT phải nộp = 2.000.000.000 × 1% = 20.000.000 đồng/năm
- Thuế TNCN theo cách 1 = (2.000.000.000 − 1.000.000.000) × 0,5% = 5.000.000 đồng/năm
Tổng nghĩa vụ thuế trong năm khoảng 25 triệu đồng, kê khai và nộp theo từng quý (mỗi quý khoảng 1/4 số này, tính trên doanh thu thực tế phát sinh trong quý).
Đây chỉ là ví dụ minh họa với số tròn để dễ hình dung; số liệu thực tế cần dựa trên doanh thu từng quý và đúng nhóm ngành nghề áp dụng.
Những việc hộ kinh doanh cần làm ngay
Với cơ chế mới, hộ kinh doanh — đặc biệt là các hộ thuộc Nhóm 2 trở lên — cần chuẩn bị:
Thứ nhất, ghi chép doanh thu đầy đủ, liên tục thay vì chờ cuối năm ước tính. Sổ sách dù đơn giản (với Nhóm 1) hay đầy đủ hơn (Nhóm 2 trở lên) đều là căn cứ pháp lý khi cơ quan thuế kiểm tra, đối chiếu.
Thứ hai, đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử đúng thời điểm nếu thuộc diện bắt buộc (doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm), tránh bị xử phạt vì chậm đăng ký hoặc lập hóa đơn không hợp lệ.
Thứ ba, nắm đúng lịch kê khai — theo quý với Nhóm 2, 3 và theo tháng với Nhóm 4 — để tránh bị phạt chậm nộp hoặc bị từ chối tờ khai do sai mẫu, sai kỳ.
Thứ tư, nếu doanh thu dao động quanh ngưỡng 1 tỷ đồng, nên theo dõi sát để chủ động chuyển đổi phương pháp kê khai kịp thời, tránh bị truy thu khi vượt ngưỡng mà không khai báo.
Kết luận
Việc bỏ thuế khoán, chuyển sang tự kê khai là bước đi tất yếu để minh bạch hóa khu vực kinh tế hộ gia đình, đồng thời tạo nền tảng dữ liệu thuế đồng bộ với hóa đơn điện tử. Với ngưỡng miễn thuế được nâng lên 1 tỷ đồng/năm, phần lớn hộ kinh doanh nhỏ sẽ nhẹ gánh hơn về nghĩa vụ thuế, nhưng đổi lại phải chủ động hơn trong ghi chép, kê khai. Với những hộ có doanh thu lớn hơn, việc chuẩn bị sổ sách và làm quen với chu kỳ kê khai theo quý/tháng ngay từ bây giờ sẽ giúp tránh được rủi ro sai sót và bị phạt trong giai đoạn chuyển đổi này.