Nghị Định 291/2026/NĐ-CP: Bổ Sung Chế Tài Xử Phạt Thông Tin Thuế Quốc Tế Từ 21/7/2026

Giới thiệu

Ngày 21/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 291/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn (đã qua các lần sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP và Nghị định 310/2025/NĐ-CP). Nghị định có hiệu lực ngay từ ngày ký, 21/7/2026.

Điểm đáng chú ý nhất: nghị định bổ sung hẳn một điều khoản mới – Điều 19a – quy định chế tài xử phạt đối với hành vi liên quan đến cung cấp thông tin phục vụ trao đổi thông tin thuế quốc tế, với mức phạt cao nhất lên tới 100 triệu đồng. Đây là nhóm hành vi vi phạm hoàn toàn mới, chưa từng xuất hiện trong khung xử phạt thuế trước đây.

Với kế toán, đặc biệt là kế toán trưởng và bộ phận pháp chế tại các doanh nghiệp có giao dịch liên kết, công ty mẹ – con ở nước ngoài, hoặc doanh nghiệp FDI, đây là quy định cần nắm rõ ngay để tránh bị động khi cơ quan thuế yêu cầu cung cấp thông tin.

Nghị định 291/2026/NĐ-CP là gì, áp dụng cho ai?

Cần lưu ý: đây không phải một nghị định thay thế hoàn toàn, mà là một lớp sửa đổi, bổ sung thêm vào Nghị định 125/2020/NĐ-CP – nghị định gốc vẫn là khung xử phạt chính về thuế, hóa đơn. Nói cách khác, doanh nghiệp vẫn áp dụng Nghị định 125/2020/NĐ-CP (đã sửa đổi) như bình thường, chỉ bổ sung thêm nhóm hành vi và mức phạt mới tại Điều 19a.

Về mối quan hệ với hệ thống quy định hóa đơn điện tử hiện hành: Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định "phải làm đúng" (thời điểm lập hóa đơn, nội dung bắt buộc, luồng truyền dữ liệu), còn Nghị định 291/2026/NĐ-CP quy định "chế tài khi làm sai" – hai văn bản này cần đọc song song.

Đối tượng áp dụng Điều 19a là tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế, phục vụ mục đích trao đổi thông tin theo các điều ước, thỏa thuận quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên – chủ yếu liên quan đến doanh nghiệp có giao dịch xuyên biên giới, giao dịch liên kết, hoặc thuộc diện báo cáo theo chuẩn trao đổi thông tin tự động (CRS) và các cam kết của Diễn đàn toàn cầu về minh bạch thuế (Global Forum).

Ba mức phạt cụ thể theo Điều 19a

Ngoài phạt tiền, biện pháp khắc phục hậu quả đi kèm là buộc phải cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác trong mọi trường hợp vi phạm.

Các điểm mới khác cần lưu ý

Bên cạnh việc bổ sung Điều 19a, Nghị định 291/2026/NĐ-CP còn điều chỉnh một số nội dung kỹ thuật quan trọng:

• Tránh xử phạt trùng lặp: hành vi đã bị xử phạt theo Điều 19a sẽ không tiếp tục bị xử phạt theo Điều 14, 15, 19 của Nghị định 125/2020/NĐ-CP – tránh tình trạng một hành vi bị phạt hai lần theo hai điều khoản khác nhau.
• Đồng bộ hóa thẩm quyền xử phạt: bổ sung "Điều 19a" vào các điều khoản quy định thẩm quyền xử phạt của công chức thuế, đội trưởng đội thuế, chi cục trưởng, cục trưởng, tổng cục trưởng, đảm bảo có cơ sở pháp lý thực thi đồng bộ.
• Không thay thế Nghị định 125/2020/NĐ-CP: nghị định này hoạt động song song, bổ sung thêm vào khung xử phạt hiện hành chứ không làm mất hiệu lực các quy định cũ.

Doanh nghiệp, kế toán cần làm gì để tuân thủ?

Checklist thực tế nên triển khai ngay:

1. Rút ngắn thời gian phản hồi: thiết lập quy trình nội bộ để phản hồi yêu cầu cung cấp thông tin của cơ quan thuế trong vòng dưới 5 ngày, tránh rơi vào mức phạt đầu tiên (10-30 triệu đồng) chỉ vì chậm trễ thủ tục nội bộ.
2. Chuẩn hóa dữ liệu lưu trữ: đảm bảo hồ sơ giao dịch liên kết, hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, thông tin chủ sở hữu hưởng lợi... luôn sẵn sàng, chính xác, đầy đủ khi được yêu cầu.
3. Phân công đầu mối rõ ràng: chỉ định một người/bộ phận chịu trách nhiệm tiếp nhận và xử lý các yêu cầu cung cấp thông tin từ cơ quan thuế, tránh tình trạng văn bản "trôi nổi" giữa các phòng ban.
4. Lập nhật ký (log) xử lý: ghi lại thời điểm nhận yêu cầu, thời điểm phản hồi để có bằng chứng đối chứng nếu phát sinh tranh chấp về thời hạn.
5. Đào tạo nội bộ: phổ biến nội dung Điều 19a và các mức phạt mới cho bộ phận kế toán, pháp chế, đặc biệt tại các doanh nghiệp có công ty mẹ, chi nhánh hoặc giao dịch với bên liên kết ở nước ngoài.
6. Rà soát song song nghĩa vụ hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP để tránh vi phạm kép (vừa sai về hóa đơn, vừa chậm cung cấp thông tin).

Kết luận

Nghị định 291/2026/NĐ-CP không làm thay đổi toàn bộ khung xử phạt thuế, hóa đơn hiện hành, nhưng bổ sung một chế tài mới rất cụ thể liên quan đến nghĩa vụ cung cấp thông tin thuế quốc tế – lĩnh vực trước đây gần như chưa có quy định xử phạt riêng. Với mức phạt có thể lên tới 100 triệu đồng cho hành vi chậm trễ hoặc bất hợp tác, doanh nghiệp có giao dịch liên kết hoặc hoạt động xuyên biên giới nên chủ động rà soát quy trình phản hồi yêu cầu của cơ quan thuế ngay từ bây giờ, thay vì đợi đến khi nhận được văn bản yêu cầu mới bắt đầu chuẩn bị.